Gmina Tarnowiec - www.tarnowiec.eu

Andrzej Grasela (1880–1965)

Pedagog, długoletni dyrektor Państwowego Gimnazjum w Sanoku, działacz społeczny i niepodległościowy

1. Młodość i Wykształcenie

Andrzej Grasela urodził się 13 listopada 1880 roku w Roztokach jako syn Jana Graseli i Katarzyny z domu Garbarz. Edukację rozpoczął w Szkoły Ludowej w Tarnowcu, a następnie uczęszczał do Państwowego Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle, gdzie w 1900 roku zdał egzamin dojrzałości.

W tym samym roku podjął studia na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie, które ukończył w 1904 roku, uzyskując wykształcenie uprawniające do podjęcia pracy w szkolnictwie.

2. Początki Kariery Pedagogicznej i I Wojna Światowa

Pracę w zawodzie nauczycielskim rozpoczął na mocy reskryptu z 22 listopada 1904 roku jako zastępca nauczyciela w C. K. Gimnazjum w Złoczowie, gdzie uczył języka łacińskiego i języka polskiego.

• 24 stycznia 1907 r. – uzyskał urlop na drugie półrocze roku szkolnego 1906/1907 w celu przygotowania się do egzaminu nauczycielskiego, który złożył pomyślnie 20 maja 1908 roku.
• 1 września 1908 r. – został mianowany nauczycielem rzeczywistym.
• 1908–1918 r. – pracował w nowo utworzonej Filii C. K. Gimnazjum w Stryju. Uczył tam języków polskiego i łacińskiego, był zawiadowcą polskiej biblioteki uczniowskiej, a od 1912 roku pełnił funkcję pomocnika kancelaryjnego kierowników Jana Lebiedzkiego i Wilhelma Kuczery.
• 11 stycznia 1912 r. – rozporządzeniem C. K. Rady Szkolnej Krajowej został zatwierdzony w zawodzie nauczycielskim i otrzymał tytuł c. k. profesora.

Podczas I wojny światowej był zwolniony ze służby wojskowej. Od 1915 roku pełnił funkcję dyrektora Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego w Stryju. W latach 1918–1919 był członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) w Stryju. W 1919 roku został aresztowany przez Ukraińców i osadzony w obozie internowania.

3. Okres II Rzeczypospolitej (Stryj i Sanok)

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości pracował jako profesor w II Państwowym Gimnazjum w Stryju (wykładał język polski, łacinę oraz opiekował się biblioteką profesorską). W latach szkolnych 1929/1930 oraz 1930/1931 przebywał na bezpłatnym urlopie, pełniąc obowiązki kierownika Prywatnego Gimnazjum Żeńskiego w Stryju.

Dyrektor Gimnazjum w Sanoku (1931–1939):
Rozporządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 5 września 1931 roku został powołany na stanowisko dyrektora Państwowego Gimnazjum im. Królowej Zofii w Sanoku (z mocą od 1 sierpnia 1931 r.). Funkcję tę sprawował do 1939 roku, ucząc jednocześnie języka polskiego. W latach 30. znacząco przyczynił się do odnowy i rozbudowy infrastruktury szkoły.

Działalność społeczna i organizacyjna w Sanoku:

• Harcerstwo: Na przełomie lat 1932/1933 został wybrany na przewodniczącego zarządu Koła Przyjaciół Harcerstwa w Sanoku.
• Oświata: Od 1934 r. zasiadał w zarządzie komitetu obwodowego Towarzystwa Popierania Budowy Publicznych Szkół Powszechnych w Sanoku, pełniąc później funkcję przewodniczącego Towarzystwa. Był także członkiem Rady Szkolnej Okręgowej.
• Regionalizm i historia: Od 25 lipca 1934 r. był członkiem zarządu Towarzystwa Przyjaciół Ziemi Sanockiej. Wiosną 1935 r. wszedł w skład komitetu organizacyjnego koła historyków w Sanoku (z inicjatywy prof. Kazimierza Hartleba). W 1938 r. współorganizował I Zjazd Absolwentów z okazji 50-lecia pierwszej matury.
• Inne funkcje: Członek-założyciel Powszechnego Banku Kredytowego (PBK), przewodniczący koła Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej (LOPP), członek zarządu sanockiego oddziału Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK) oraz sekretarz grupy „Zrąb”.

Za wybitne zasługi dydaktyczne i społeczne w 1938 roku został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi.

4. Okres Powojenny i Ostatnie Lata Życia

Po zakończeniu II wojny światowej powrócił na stanowisko dyrektora reaktywowanego gimnazjum w Sanoku (od 1945 r. do czerwca 1946 r.). Z dniem 1 lipca 1947 roku decyzją Ministerstwa Oświaty został przeniesiony w stan spoczynku.

Od września 1947 roku pracował jako nauczyciel w szkołach mechanicznych przy sanockiej Fabryce Wagonów, pełniąc funkcję zastępcy dyrektora Władysława Dziaduszki:

• 1947–1949: w charakterze społecznym,
• 1949–1953: etatowo jako wicedyrektor ds. pedagogicznych.

Andrzej Grasela zmarł 4 marca 1965 roku w Sanoku i został pochowany na cmentarzu przy ul. Rymanowskiej.

5. Życie Prywatne i Odznaczenia

• Małżeństwo: 25 maja 1907 r. poślubił Janinę z d. Wierońską (1888–1969).
• Odznaczenia:
  • Srebrny Krzyż Zasługi (1938 r.)
  • Austro-węgierski Krzyż Jubileuszowy dla Cywilnych Funkcjonariuszów Państwowych (Kaiserliches Jubiläumskreuz)